Mikrobiyom Otizmin Tedavisine Destek Olabilir Mi?

Otizm Nedir?

Otistik Spektrum Bozukluğu (OSB), yaşamın ilk yıllarında ortaya çıkan ve ilerleyen yaşlarda devam eden etkileşim ve iletişim alanında belirgin gecikmeler, sapmalar ve kısıtlı ilgi alanları ile kendini gösteren karmaşık bir nöro-gelişimsel farklılıktır.

Otizm, Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre 160 çocuktan birinde görülürken Türkiye’de yaklaşık olarak 59 çocuktan birinde Otizm gözlemlenmektedir. Otizm geniş bir spektruma sahiptir, şiddeti ise kişiden kişiye farklılık gösterebilir.

Otizm Belirtileri Nelerdir?

Otizmli bireyler sosyal becerilerde, dil gelişiminde ve davranışlarda birtakım sorunlar yaşayabilirler. Bu sorunlar genellikle diğer insanlar ile iletişim kurmada, arkadaşlık etmede ve söylenenleri yapmada güçlük yaşanmasına neden olur. Yaşamın erken dönemlerinde ortaya çıkan sosyal ve bilişsel bozukluklar genellikle tekrarlayan hareketlerde bulunma, dilsel gelişimde gerilik, öğrenmede zorluk, iletişimde bozukluk ve komutlara tepki vermeme ile kendini gösterebilir. Öte  yandan Otizmli bireylerde yeme bozuklukları ve bağırsak problemleri de eş zamanlı olarak görülebilir.

Otizmin ortaya çıkış sebebi tam olarak bilinmemekle birlikte genetik yapının bu sendromu açıklamakta yeterli olmadığı ve çevresel etkilerin de Otizmin oluşmasında önemli olabileceği düşünülmektedir. Yakın zamanda yapılan bilimsel çalışmalar bağırsaklarımızda bulunan mikroorganizmalar ile otizm arasında yakın bir ilişki olduğunu göstermiştir.

Otizm İle Mikrobiyom İlişkili Olabilir Mi?

Tüm dünya üzerinde yapılan araştırmalar Otizme, bilim insanlarını beslenme ve mikrobiyota perspektifinden bakmaya yönlendirmiştir.

Houston Üniversitesi Baylor Tıp Fakültesi araştırmacıları Otizmin ortaya çıkmasında mikrobiyomun rolünü kavramak ve mikrobiyom maniplülasyonu ile sosyal bozuklukları gidermek için bir çalışma yürütmüştür. Fareler üzerinde yapılan bu çalışmada yüksek yağlı ve standart diyetle beslenen annelerin yavruları incelenmiştir. Yüksek yağlı diyetle mikrobiyomu değişime uğratılmış anne farelerin yavrularında, Otizm benzeri davranışlar gözlemlenmiştir. Bu yavruların diğer fareler ile sosyalleşemediği, dış objelere karşı tepki vermedikleri ve sürekli tekrarlayan hareketlerde bulundukları belirtilmiştir.

Yapılan çalışmada bir diğer ilginç nokta ise Otizm benzeri davranış gösteren yavru farelerin diğer sağlıklı yavrular ile aynı kafese konulduklarında (biliyoruz ki farelerin birbirlerinin dışkısını yiyerek doğal yoldan dışkı transferi yapma gibi bir huyları var!) mikrobiyom profillerinin sağlıklı yavrulara benzemeye başladığı ve dahası sosyal davranışlarda düzelmeler olduğu gözlemlenmiştir.

Mikrobiyom değişiminin Otizm semptomlarını yönlendirebileceği hipotezini ortaya atan bu durumu doğrudan gözlemek amacı ile araştırmacılar, bir grup sağlıklı farenin bağırsaklarını tamamen steril hale getirerek bu farelere Otizmli farelerden dışkı transplantasyonu yapmışlardır. Bunun sonucunda ise sağlıklı farelerin de sosyal davranışlarının bozulduğunu bildirmişlerdir.

Son olarak tek bir bakteri türü üzerinden tedavi denemesi yapan araştırmacılar, Otizmli farelerin bağırsağında en çok eksikliği görülen bakteriyi (Lactobacillus reuteri) probiyotik olarak bu yavrulara vermeyi denemişlerdir. Bu çalışmada insan anne sütünden izole edilmiş olan Lactobacillus reuteri, Otizmli farelerin içme suyuna karıştırıldığında farelerde sosyal davranış bozukluklarının ortadan kalktığı ve oksitosin hormonu seviyelerinin yükseldiği görülmüştür. Probiyotik müdahalesi ile ayrıca beyindeki ödül mekanizması merkezlerindeki sinirsel aktivitenin de onarıldığı raporlanmıştır.

Otizmin Ortaya Çıkmasında Anne Mikrobiyomu Etkili Midir?

Otizmin ortaya çıkmasında kişinin bağırsak mikrobiyom profili önemli olduğu kadar bu süreçte annenin mikrobiyom profilinin de etkili olduğu bilim dünyası tarafından konuşulmaktadır. Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü araştırmacıları tarafından yapılan bir hayvan deneyinde mikrobiyom profilinde değişim sağlanarak Otizm sendromlarında iyileşme gözlemlenirken aynı deneyde mikrobiyom dengesi bozulmuş olan anne farelerden doğan yavrularda Otizm ile ilişkili belirtiler gözlemlenmiştir. Öte yandan dengeli bir mikrobiyom profiline sahip annelerden ise sağlıklı yavrular meydana gelmiştir.

Bu araştırmada Otizm belirtileri gösteren farelerde aynı zamanda bağırsaklarındaki bariyer bütünlüğünün bozulduğu ve bağırsak bakterileri tarafından üretilen bazı metabolitlerin buradan kana karıştıkları gözlemlenmiştir. Kandaki işlevi bilinmeyen bu molekülleri inceleyen araştırmacılar, aynı molekülleri sağlıklı farelere enjekte ettiklerinde bu farelerde de Otizm geliştiğini belirtmişlerdir.

Yine Kaliforniya Teknoloji Üniversitesi’nde yürütülen bir çalışmada Otizmli ve sağlıklı yavrulardan alınan dışkılar ebeveyn farelere transfer edilmiş ve ebeveynlerin çiftleşmesi sonucunda doğan yavruların durumu değerlendirilmiştir. Otizmli yavrulardan ebeveynlere dışkı transferi yapılan grupta otizm benzeri davranışlar görülmüştür. İlginç olan nokta ise bu farelerin çiftleşmesi sonucunda doğan yavrulardaki mikrobiyom profili ile annenin mikrobiyom profilinin benzer olmasıdır. Mikrobiyom hafızası, anneden yavruya genetik olmayan bir şekilde aktarılmış ve otizm ile ilişkili davranışlar yavrularda da gözlemlenmiştir.

Otizmin Oluşmasında veya Tedavisinde Mikrobiyom Manipülasyonu Seçenek Olabilir Mi?

Yapılan tüm bu deneyler ve araştırmalar sonucunda ortaya çıkan Otizm ile bağırsak mikrobiyomu arasındaki ilişki oldukça dikkat çekidir. Dahası Otizmin tedavisi için mikrobiyomu manipüle etmenin gelecek vaat ededen bir seçenek olduğu düşünülmektedir. Dünyada Otizmin tedavisine veya sendromların şiddetinin azaltılmasına yönelik mikrobiyom manipülasyon seçeneklerini değerlendiren birçok çalışma yürütülmektedir. Bu çalışmaların odak noktası beslenme, probiyotik/prebiyotik destekleri ve fekal transplantasyondur.

Otizmde Probiyotik Kullanımı

Otizmde kullanılan probiyotik desteklerinin Otizme özgü mikrobiyom profilinde iyileşmeler ve davranışsal düzelmeler sağladığı gözlemlenmiştir. Probiyotik kullanımının özellikle bireyin konsantrasyonunun artmasında ve komutlara tepki verebilme yetisinde gelişme sağladığı belirtilmiştir.

Hamilelik döneminde annenin sağlık durumu ve mikrobiyom profili de Otizmin ortaya çıkışında önemli bir role sahip olması nedeni ile bu süreçte annelerin aldığı probiyotik desteklerinin çocukların bilişsel gelişiminde etkili olduğu bilinmektedir. Bağırsak mikrobiyomları probiyotik kullanımı ile sağlıklı yönde manipüle edilen annelerin çocuklarında dikkat bozukluğu/hiperaktivite ve asperger sendromu oluşma risklerinin azaldığı gözlemlenmiştir. Bu çalışmalar ile annenin mikrobiyom profili ve sağlık durumu kontrol edilerek çocukta gelişebilecek Otizm riskinin azaltılabileceğine yönelik teori ortaya çıkmıştır.

Mevcut bilimsel gelişmeler göz önünde bulundurulduğunda önümüzdeki yıllarda diyet, probiyotik ve mikrobiyota transferi ile mikrobiyomu yeniden yapılandırarak Otizm tedavisine yeni ve etkili bir yaklaşım oluşturulabileceği öngörüsünde bulunulmaktadır.

Kaynakça

Alterations in gut glutamate metabolism associated with changes in gut microbiota composition in children with autism spectrum disorder

Maternal hospitalization with infection during pregnancy and risk of autism spectrum disorders

Association between maternal obesity and autism spectrum disorder in offspring: a meta-analysis.

Microbiota modulate behavioral and physiological abnormalities associated with neurodevelopmental disorders

Oxytocin and autism spectrum disorders: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials

Microbial reconstitution reverses maternal diet-induced social and synaptic deficits in offspring

Human gut microbiota from autism spectrum disorder promote behavioral symptoms in mice

Gastrointestinal microbiota in children with autism in Slovakia

The level of arabinitol in autistic children after probiotic therapy

Unexpected improvement in core autism spectrum disorder symptoms after long-term treatment with probiotics

The role of probiotics in children with autism spectrum disorder: A prospective, open-label study

A possible link between early probiotic intervention and the risk of neuropsychiatric disorders later in childhood: A randomized trial

Microbiota Transfer Therapy alters gut ecosystem and improves gastrointestinal and autism symptoms: an open-label study

Autism spectrum disorders and the gut microbiota

 

 

0 Shares:
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

BENZER YAZILAR
Devamını Oku

Mikrobiyom Bize Ne Anlatır?

Hafızam beni yanıltmıyorsa, ilkokul 4’te iken “çok gezen mi bilir çok okuyan mı” münazarası için öğretmenimizin oluşturduğu iki…